Naar Santiago in Mevlana Rumi's 800ste geboortejaar

Soefi naar Santiago de Morenslachter

Het moest er eens van komen. De eerste moslim die de voettocht naar het graf van de apostel Jacobus in Santiago de Compostela gaat maken. Door het lopen van deze middeleeuws-christelijke boetetocht wil hij de tolerantie van Mevlana, ten opzichte van andere godsdiensten tot uitdrukking brengen. Voor het eerst in de geschiedenis verleende de Haarlemse bisschop Punt op dinsdag 10 april de speciale bisschopszegen voor Santiagogangers aan Sedat Çakir.naar Santiago de Compostela, een van de belangrijkste christelijke bedevaartsoorden.

Door Annemieke Telkamp en Mohamed el-Fers

Het is goed nieuws. De weg van vrede en verdraagzaamheid tussen godsdiensten valt alleen maar toe te juichen. De Haarlemse bisschop gaf Soefi Sedat dan ook een speciale boodschap mee 'voor zijn moslimbroeders en zusters'. Die boodschap zal Sedat in Santiago openen en lezen op de dag dat de Spaanse koning Juan Carlos de apostel komt danken voor zijn hulp in de strijd tegen de moslims. De koning wordt hierin bijgestaan door de allerhoogste kerkelijke instanties en autoriteiten. Sedat Çakir, directeur van uitgeversbedrijf Webisrehberi in Amsterdam: 'Meer Rooms Katholieke geloofsgarantie bestaat er niet op dit niveau.'

Bij het bureau dat in Santiago de pelgrimregistratie noteert, moeten ze hartelijk lachen om de vraag of er wel eens een moslim de pelgrimage heeft volbracht. De laatste keer zou in 997 zijn geweest. Toen kwam de vizier van Córdoba el-Mansur langs, maar 'dat was meer een strafexpeditie.'
Precies 1010 jaar later komt Sedat Çakir langs met Mevlana Rumi's boodschap van vrede.

Voorzien van een boodschap van bisschop Punt voor de moslims gaat Sedat Çakir op weg naar Santiago de Compostela.
Bisschop Punt en Soefi Sedat

Çakir loopt, gesterkt met de bisschoppelijke zegen, naar Santiago in het kader van het UNESCO-Jaar van Mevlana Rumi. Die in 2007 zijn achthonderste verjaardag viert.

Çakir noemt Rumi 'de tegenpool van de karikatuur die katholieken in Spanje van de heilige Jacob hebben gemaakt. In de middeleeuwen was Santiago na Rome en Jeruzalem de belangrijkste bedevaartplaats van de christelijke wereld.
Çakir: 'Het geloof in heiligen vormt een wezenlijk onderdeel van de katholieke geloofsbelijdenis. Santiago is een belangrijke heilige. Deze sint staat met een eigen Hoogfeest in de Canon van Heiligen op 25 juli. Het is treurig dat de heilige Jacob werd misbruikt om de Moren en Joden te verdrijven.

Çakir: Sint Jacob heeft nooit een moslim gezien, laat staan afgeslacht. Hij leefde in de eerste eeuw en werd door Herodes Agrippa veroordeelde tot de doodstraf met het zwaard, in het jaar 43 of 44.

Rond 570 was zijn graf volgens Antoninus van Piacenza op de Olijfberg, en ook een vroeg 8e eeuwse tekst uit het Noord-Italiaanse klooster Nonantola noemt dit als de plek van het graf van Jacobus Major.

Maar in Spanje ging de heilige een eigen onafhankelijk afterlife leiden nadat Beatus van Liebana de apostel tutor, de beschermer, en patronus vernulus, hulpvaardig beschermheer van koning Mauregatus van Asturië (783-788) noemt. Als de kluizenaar Pelagius in een droom wordt verwittigd dat de stoffelijke resten van de apostel niet in Palestina, maar in Spanje zoudenzijn, duurd het niet lang of bisschop Theodomirus van Iria Flavia (813-818) ontdekt op een oude Romeinse begraafplaats te Compostela het lichaam van de apostel.

Omstreeks 840 verschijnt Jacobus als schitterend ridder op zijn wit paard aan de hemel. Dit gebeurd tijdens de slag bij Clavijo en bezorgd het christelijke leger de overwinning op de moslims.
Santiago Matamoros is geboren, Jacobus de Morendoder. Beschermheilige van de Reconquista. Altijd paraat om de Katholieke Koningen van Spanje vanaf de wolken aan te vuren in hun strijd tegen de moslims en de joden.

Dankzij de aanwezigheid van de stoffelijke resten en het militaire beschermheerschap werd Jacobus uitgeroepen tot Patrono de las Españas.

Juist omdat deze heilige in Santiago als de Morendoder wordt vereerd hebben ze Mevlana daar´het hardst nodig', meent Çakir. Hij wil tijdens zijn bedevaart de tolerantie van Mevlana ten opzichte van andere godsdiensten tot uitdrukking brengen.

Hoewel er al jaren geen morenpoppen meer worden onthoofd op de jaarlijkse feesten voor de kathedraal van Santiago, staat er de avond voor 25 juli een bordpapieren front voor de kerk in de vorm van een moskee. De overwinning van de Katholieken op de muzelmannen mag van de brandweer niet om middernacht in de hens. Çakir kan gerust zijn. Al jaren hoor je niets meer over het traditionele muselmannenjagen.
Of Sedat Çakir zelf de traditionele 'ambrazzo' boven het hoogaltaar zal verrichten weet hij 'nog niet.'
Wat hij zeker wil zien is het roemruchte beeld van de heilige als el Matamoros. Het staat in de zijkapel. In het donker. Alleen op flitsfoto's zie je de vertrapping van de moren onder de hoeven van het paard van Jacobus de Veroveraar van Spanje.
Een ding is duidelijk, daar gelooft Çakir niet in.'Dat kan toch niet. Die apostel was toen al tien eeuwen dood.'

Bekijk ook de draad over dit onderwerp bij RK NieuwsNet/Rorate of De weg naar Santiago of lees de blog van Sedat Cakir bij MTNL in het Turks.

Mevlana Rumi Celebrations in the Netherlands

2007 UNESCO GEBOORTEJAAR VAN
MEVLANA RUMI
Türkçe - English

Naar aanleiding van het 800'ste geboortejaar van Mevlana Celaleddin Rumi, door Unesco uitgroepen tot het jaar van Mevlana en tolerantie hebben een aantal stichtingen en verenigingen besloten het gehele jaar door activiteiten te organiseren.

Special banknote made by MokumTV for the Mev

Deze activiteiten zullen van informatief tot muzikaal zijn en verspreid over heel Nederland worden georganiseerd.

Another banknote celebrating the 800th birthday of Mevlana Rumi

Ter ere van "2007 Unesco jaar van Mevlana en tolerantie" is er voor het jaar 2007 een kalender gedrukt. Bij de 12 maanden zijn de historische afbeeldingen van de draaiende Derwisjen voor 1925 afgebeeld. Op de Mevlana 2007 kalender komt de universele gedachte van Rumi tot uitdrukking. Het calendarium bevat naast de islamitische, joodse en christelijke feest- en gedenkdagen ook de Soefi-data. De kalenders zullen tijdens de activiteiten worden uitgedeeld.

De mysticus en dichterj werd in het jaar 1207 in Afghanistan, geboren. Toen hij in de vijftig was, dicteerde hij aan een vriend de tekst van wat zijn grote spirituele meesterwerk zou worden, de Mesnevî. Na een paar jaar was het werk voltooid: De zes boeken bestaan uit 25.577 versregels, waarin het leven, het bovennatuurlijke, buitenaards en kosmisch bewustzijn poëtisch wordt beschreven en verklaard. De naam Mevlana Celâleddin Rumi staat voor een estetische vlucht in oneindige liefde. Het belang van Mevlana's oorspronkelijke Sufi filosofie overschrijd nationale en etnische grenzen. Hij bevorderde ongelimiteerde tolerantie, positieve redenatie, goedheid, welzijn en bewustzijn middels de liefde. Na eeuwen in het Midden-Oosten en Azië aanzien als groot spiritueel leraar te hebben genoten, is Mevlana ook in het westen doorgedrongen. En hoe! Het is een oprmekelijk gegeven dat 800 jaar na zijn geboorte, Mevlana Rumi de meest gelezen dichter in de Verenigde Staten van Amerika is. Want:

Het verhaal van de liefde moet je horem
van de liefde zelf
Het is als een spiegel
zowel spraakloos als expressief.
Mevlana Rumi (1207-1273).

Bericht Persdienst Bisdom Haarlem 4 mei 2007:

Islamitische zakenman naar Compostela
met zegen van bisschop

Klik hier om de MokumTV Santiago-documentaire te bekijken.

Met de zegen van mgr. Punt loopt de Haarlems-Turkse zakenman Sedat Çakir komende weken een deel van de bedevaartsroute naar Santiago, en wel vanaf de Frans-Spaanse grens tot het beroemde bedevaartsoord.

Çakir, zelf moslim, heeft zich ten doel gesteld om meer begrip te kweken tussen christenen en moslims. Als beheerder van de Turkse Ondernemersgids is hij sterk betrokken bij zakelijke activiteiten van Turkse Nederlanders en hun relaties in het moederland. Als Haarlemmer vertrekt hij op 5 mei vanuit de Haagstraat, het beginpunt van de Camino vanuit de Spaarnestad.

Çakir was op bezoek bij de bisschop van wie hij een aanbevelingsbrief ontving voor de bisschop van Santiago met het verzoek om de Turkse pelgrim te helpen. Bovendien schreef mgr. Punt een brief, waarin hij stelt: “Het heeft mij getroffen dat u de openheid van hart en geest bezit om als Moslim aan een katholieke bisschop de pelgrimszegen te vragenvoor een tocht naar Santiago de Compostela”.

De bisschop herinnert aan zijn deelname aan een Ramadan-maaltijd, enkele jaren geleden in Amsterdam. Hij benadrukt het belang van wederkerigheid in de dialoog: “We delen de mening dat respect en verdraagzaamheid iets heel anders is dan het opgeven of zelfs relativeren van de eigen overtuiging. Integendeel, het sluit juist de vrijheid in om deze uit te dragen”.

Mgr. Punt legt in zijn brief (zie hieronder) uit dat de pelgrimstocht naar het verre Westen, in de christelijke symboliek de plaats van de dood en het einde van de wereld, bedoeld is om zich te bezinnen en zich rekenschap te geven van gemaakte fouten.

De bisschop noemt de pelgrimage van de heer Çakir “een bijzonder en overtuigend initiatief” en zegt hem zijn gebed toe.

13 april 2007

Geachte Heer Çakir,

Dank voor uw bezoek. Het heeft mij getroffen dat u de openheid van hart en geest bezit om als Moslim aan een katholiek bisschop de pelgrimszegen te vragen voor een tocht naar Santiago de Compostella. U wilt hiermee een teken stellen van dialoog en vrede tussen onze godsdiensten. Ik heb dit zeer gewaardeerd. Zelf heb ik enkele jaren geleden zo’n teken gesteld door aanwezig te zijn bij een ramadan maaltijd van de Turkse gemeenschap in Amsterdam, waaraan ik goede herinneringen bewaar.

Echte dialoog en vrede kan alleen gebouwd zijn op wederkerigheid in alle opzichten.
In Nederland, maar ook elders. Onze tijd vraagt moedige getuigenissen tegen fundamentalistische onverdraagzaamheid. We delen de mening dat respect en verdraagzaamheid iets heel anders is dan het opgeven of zelfs relativeren van de eigen overtuiging. Integendeel, het sluit juist de vrijheid in om deze uit te dragen.

Een pelgrimstocht naar Santiago de Compostella heeft binnen de katholieke traditie een bijzondere betekenis. Christelijke kerken zijn naar het Oosten gericht, de kant van de opgaande zon, van het Heilige, van Christus. Het Westen staat voor de plaats waar de wereld eindigt, en de dood begint. Aan de westkant heeft een kerk dan ook traditioneel een toren, als een burcht die de gelovigen moet beschermen tegen de duivel. Het roosvenster in de westtoren van veel kerken beeldt daarom vaak het Laatste Oordeel uit.

In deze symboliek heeft een reis naar Santiago de betekenis van een tocht naar het uiterste westen van het Avondland, en daarmee van een bezinning op het einde van alle dingen en van het leven. In de middeleeuwen werd deze pelgrimstocht opgelegd aan misdadigers om hen te herinneren aan het Laatste Oordeel en hun zonden uit te boeten. Volgens overlevering heeft de apostel Jacobus de Meerdere hier gemissioneerd. Hij was de eerste apostel die gestorven is, als martelaar onder Herodes Agrippa (42 na Chr.) in Jerusalem. Zijn relieken zouden later naar Santiago zijn overgebracht.

In onze tijd maken steeds meer mensen deze pelgrimstocht. Zij doen dat niet alleen uit boete, maar ook om rust en bezinning te vinden, om nieuwe inspiratie op te doen of hun geloof te verdiepen. U voegt daar een nieuwe reden aan toe: Het stellen van een teken van verzoening en dialoog tussen Christendom en Islam. Het is een bijzonder en overtuigend initiatief.
Ik wens u een pelgrimage toe die ook uzelf veel voldoening schenkt, nieuwe kracht en zegen. Pelgrim wordt men, zo hoor ik vaker, pas onderweg. Met mijn gebed zal ik u begeleiden.
Graag zal ik bij terugkomst uw ervaringen vernemen.

Met vriendelijke groet,

+ Jozef Marianus Punt
Bisschop van Haarlem

Met dank aan de Persdienst Bisdom Haarlem / Wim Peeters

Bekijk de agenda van alle activiteiten

In Nederlands schreef Mohamed el-Fers de eerste biografie van Mevlana en heeft Sipko den Boer veel teksten van Mevlana Rumi in het Nederlands vertaald.

WERELDWIJDE VIERINGEN
Door Murat Kirbaçoglu - redacteur Türkevi

Konya - Op het Derde Internationale Mevlânâ Congres aan de Selçuk Universiteit van Konya, maakten de schrijvers Mohamed el-Fers en Veyis Güngör bekend dat de 800ste verjaardag van Mevlânâ als een Europees Feest van Tolerantie, Reden en Toegang tot Kennis gevierd diende te worden, in overeenstemming met de principe, gedachten en liefde van Mevlânâ. Vier aanwezige Turkse ministers waren het roerend eens, maar waarom de meest vooraanstaande filosoof en grootste mystieke schrijver van de islam beperken tot Europa? De hele wereld heeft Mevlânâ nodig!

Op 14 januari 2005 richtte de Turkse Permanente Delegatie in de UNESCO een schrijven aan de Directeur-Generaal van de UNESCO met het verzoek dat de UNESCO het jaar 2007 zou associeren met de 800ste geboortedag van Mevlânâ. Dit verzoek werd ondersteund door het Ministerie van Buitenlandse Zaken van Afghanistan, aangezien Mevlânâ was geboren in Balkh in Noord Oost Afghanistan.
De Directeur-Generaal merkte op dat de man die eeuwen lang zijn stempel had gedrukt op de islamitische cultuur en devotie voldeed aan de criteria van de UNESCO, zoals vastgesteld tijdens de 159ste sessie van de Algemene Vergadering.en nam het voorstel over voor het UNESCO Jaar van de viering van de 800ste Geboortedag van Mevlana in 2007.

Dus, UNESCO viert de 800ste verjaardag wereldwijd, TÜRKEVi en MOKUMTV vieren de geboorte van de Meester van de Vrije Geest op kleinere schaal in de Hoofdstad van de Vrije Wereld: Amsterdam, en in de rest van Nederland.

De heer Veyis Güngör van Türkevi Amsterdam was erg vlij met de ondersteuning van de UNESCO, aangezien dit 'een garantie is dat de hele wereld nu toegang krijgt tot de mystieke kennis van de meesterwerken die Mevlânâ produceerde. '
De heer Mohamed el-Fers liet weten dat 'het werk van Mevlânâ en zijn gedachtengoed van universeel belang zijn tot op vandaag de dag,ook buiten de grenzen van Turkije en Europa.'